De impact van het conflict in het Midden-Oosten op de Nederlandse economie

In het kort

• Door de escalatie van het conflict in het Midden-Oosten zijn de energieprijzen in korte tijd sterk gestegen. Circa 30% van de mondiale zee‑oliehandel en 20% van de LNG‑handel loopt via de Straat van Hormuz, waardoor verstoringen direct mondiale effecten hebben.
• De effecten op de mondiale economie hangen af van de duur van het conflict en de mate van escalatie, die sterk onzeker zijn. Niettemin hebben we ons basispad voor de Nederlandse economie aangepast vanwege het conflict, en drie risicoscenario’s uitgewerkt:
• Nieuw basispad: relatief kortdurend conflict en een tijdelijke beperkte sluiting van de Straat van Hormuz. De olieprijs stabiliseert in dit scenario in maart/april rond 86 dollar per vat en de gasprijs rond 52 euro/MWh voordat beide in de zomer weer dalen. Dit leidt tot een inflatie van 2,7% in 2026, drie tienden hoger dan in onze voorspelling van vóór de escalatie. De economische groei komt in 2026 ongeveer een tiende lager uit op 1,4%. De benzineprijs loopt in het voorjaar op naar circa 2,22 euro per liter, een stijging van 20 cent, terwijl een nieuw energiecontract voor een gemiddeld huishouden stijgt van 200 euro naar 235-250 euro per maand.
• Risicoscenario 1: verstoringen houden aan, waardoor de energieprijzen tot eind 2026 hoog blijven. Daardoor valt de inflatie in 2026 ongeveer 0,1 procentpunt hoger uit dan in het nieuwe basispad en komt de groei nog eens 0,1 procentpunt lager uit. De benzineprijs blijft langere tijd rond 2,25 euro per liter, en nieuwe energiecontracten blijven in het voorjaar gemiddeld schommelen tussen 240 en 250 euro per maand.
• Risicoscenario 2: de Straat van Hormuz wordt volledig gesloten. Hierdoor stijgt de olieprijs naar 110 dollar en gas naar 100 euro per MWh. De inflatie loopt dan op tot boven de 3%, terwijl de groei in 2026 ongeveer 0,3 procentpunt lager ligt dan in het oude basispad. De benzineprijs stijgt in de richting van de 2,50 euro per liter en een nieuw energiecontract loopt in het voorjaar op tot boven de 300 euro per maand.
• Risicoscenario 3: vernietiging van cruciale energie‑infrastructuur in Qatar en Saudi-Arabië. De olieprijzen stijgen in de richting van de 150 dollar (of meer) en de gasprijzen tot 125 euro per MWh. De gemiddelde inflatie in 2026 komt dan uit op 4,3%, met een piek rond 5%, en de groei komt uit op 0,6%, 0,8 procentpunt lager dan in het nieuwe basispad. Ook valt de groei in 2027 drie tienden lager uit dan in het nieuwe basispad. De benzineprijs piekt in dit scenario rond de 3 euro per liter, terwijl een nieuw energiecontract tijdelijk oploopt tot ruim 400 euro per maand.
• Hoewel de Nederlandse gasvulgraad momenteel slechts 10% bedraagt, is deze voor heel Europa nog 30%. Door hoge prijzen en een negatieve zomer‑winter-spread bestaat echter het risico dat de gasvoorraden traag worden aangevuld, ondanks de EU‑verplichting om 90% te halen. Daardoor kan het zijn dat Europa tijdens de aankomende winter met een sterke schaarste te maken gaat krijgen en de prijzen tegen die tijd weer hard oplopen.

Escalatie van het conflict in Midden-Oosten

Op zaterdagochtend 28 februari kwamen de eerste meldingen binnen over Israëlische en Amerikaanse aanvallen op doelen in Iran, waarbij onder anderen de Iraanse hoogste leider, Ayatollah Khamenei, om het leven is gekomen. Als reactie hierop heeft Iran niet alleen drone- en raketaanvallen uitgevoerd op Israël en Amerikaanse (leger)bases, maar ook op energie‑infrastructuur in diverse Golfstaten. Het ging hierbij onder meer om aanvallen op de Ras Tanura‑raffinaderij van Saudi Aramco en op energie‑installaties in Qatar, waarna QatarEnergy de productie van vloeibaar gas tijdelijk heeft opgeschort. Verder heeft Iran de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten.

[....]